Hình ảnh hoạt động
NHỮNG VỤ ÁN THAM Ô CỦA CÔNG DƯỚI TRIỀU VUA MINH MẠNG QUA CHÍNH SỬ
Cập nhật ngày: 24/12/2013 03:54:55
Từ xưa, thưởng và phạt là cái phép lớn của các triều đại phong kiến. Mạng sống của dân, kỷ cương của nước đều quan hệ ở đó cả. Khổng Tử nói: “Hình phạt không nhằm phép thời dân không có chỗ thò tay thò chân”. Mạnh Tử nói: “ Người trên không theo lẽ thẳng, người dưới không giữ phép luật, cái nước như thời thế nào cũng phải mất”. Nạn tham ô được xem là một vấn đề quan trọng trong bộ máy nhà nước. Ngày xưa quan lại được xem là “phụ mẫu chi dân” (cha mẹ của dân). Ngày nay, cán bộ viên chức được gọi là “đầy tớ của dân”. Nhìn chung nạn tham quan ô lại thời nào cũng có: vấn đề có ít hay có nhiều và cách diệt trừ tệ nạn tham ô của công khác nhau.
Xử án thời xưa, Ảnh tư liệu

Minh Mạng (1820 - 1841) là vị vua thứ hai của triều Nguyễn. Đó là một vị vua được nhiều nhà nghiên cứu đánh giá rất cao, là một ông vua thông minh, tài giỏi, chăm lo việc nước với mong muốn triều đại bền vững, hùng mạnh trên mọi lĩnh vực. Sau 20 năm trị vì đất nước, vua Minh Mạng tiến hành cải cách hành chính nhằm củng cố quyền lực của chế độ phong kiến trung ương tập quyền. Về mặt kiến thiết, vua Minh Mạng tiến hành cuộc đại trùng tu quy mô ở Kinh Thành và Hoàng Thành Huế. Nhiều cung điện, đền đài, miếu được xây dựng mới. Một số cung điện cũ cũng được mở rộng, chỉnh trang, làm gia tăng nhu cầu bài trí nội, ngoại thất các cung điện này. Bên cạnh đó, vua Minh Mạng luôn luôn ý thức được vị trí và trách nhiệm lịch sử của mình. Ông từng có ý thức tự hoàn thiện tài năng và nhân cách để sẵn sàng gách vác trọng trách mà vua cha giao phó. Trong những ông vua triều Nguyễn, Minh Mạng là người rất chú ý tạo lập một nền cai trị kết hợp giữa lễ trị và pháp trị. Đối với vua Minh Mạng, mọi người, kể cả hoàng thân quốc thích xuống đến thứ dân, binh lính đều bình đẳng trước pháp luật. Là một ông vua luôn thưởng, phạt hết sức nghiêm minh, người có công cho dù người đó là ai; người nào tham ô của công cho dù người đó làm quan với chức vụ cao đều được vua Minh Mạng xử lý rất nặng, có khi vượt khỏi cả pháp luật.

Trong bài viết này, tôi muốn đề cập đến một số vụ án tham quan ô lại của các vị quan dưới thời Minh Mạng, nhằm giữ nghiêm kỷ cương phép nước. Đối với những vụ án tham nhũng, đòi ăn hối lộ và biển thủ công quỹ thì Minh Mạng trị tội rất nặng, có khi vượt qua cả pháp luật. Trong trường hợp này, Minh Mạng thường áp dụng nguyên tắc: “Sát nhất nhân, vạn nhân cụ” (Giết một người để muôn người sợ mà tránh). Xin kể ra một số án tham ô điển hình.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng tại Quảng Đức và Quảng Trị gạo đắt, triều đình cho phát 25.000 hộc để bán cho dân, người lính quản lý kho thóc ở kinh là Đặng Văn Khuê phụ trách phát tóc cho nhân dân, mỗi hộc thóc thiếu vài cáp, vụ việc bị phát giác, vua Minh Mạng giao cho Bộ Hình tra xét; án xong tâu lên, vua Minh Mạng liền sai chém Khuê.

Tuyên án, Ảnh tư liệu

Vào tháng 5-1823, một ông quan làm việc tại Phủ Nội Vụ tên là Lý Hữu Diệm lấy trộm hơn một lạng vàng bị phát giác. Bộ Hình đưa ra xét xử vụ án. Theo điều 229 của bộ luật triều Nguyễn có đoạn viết: Kho của vua gọi là Nội Phủ, nó ở trong cấm địa của Hoàng thành. Hễ lấy trộm món gì ở đó dù nhiều hay ít đều bị tội chém đầu. Thay bằng tuyên án chém đầu Bộ Hình  giảm xuống thành tội đi đày. Vụ án tâu lên, vua Minh Mạng không chấp nhận giảm án và dứt khoát hạ lệnh cho Bộ Hình đưa can phạm ra chợ Đông Ba chém đầu cho mọi người trông thấy. Xin chép lại toàn văn đoạn sử ghi lại: “Thư lại Nội Vụ Phủ là Lý Hữu Diệm lấy trộm hơn một lạng vàng. Bộ Hình nghĩ xử tội chém chuẩn làm tội đồ. Án tâu lên. Vua dụ rằng “Khoảng năm Gia Long, bọn Nguyễn Đăng Được thong đồng với thợ bạc là Nguyễn Khoa Nguyên đúc trộm ấn giả, để trộm đổi ấn ở kho, đều xử chém ngay. Nay Hữu Diệm ở đấy cân vàng mà còn giám công diêm lấy trộm, huống chi của kho thì sao? Thế là trong mắt hắn đã không có pháp luật. Chi bằng theo đúng tội danh mà định tội để răn người khác. Lý Hữu Diệm phải giải ngay đến chợ Đông chém đầu cho mọi người biết. Hồ Hữu Thẩm phải truyền cho bọn viên lại Nội Vụ Phủ cùng đến xem, hoặc giả mắt thấy long sợ mà tự khuyên răn nhau để khỏi mắt tội, há chẳng là một phương thuốc hay cho mọi ngươi sao?” (Đại Nam thực lục, sách đã dẫn, Tập VI, tr.168).

Năm Minh Mạng thứ 7 (1826) Trần Công Trung làm việc ở kho Phủ Nội Vụ đòi ăn tiền làm khó dễ, chuyện bị phát giác rồi giao cho Bộ Hình tra xét. Án xong tâu lên, vua Minh Mạng tuyên dụ: “Vụ án Đăng Văn Khuê năm Minh Mạng thứ 3 (1822) đã theo luật nghiêm trị, thế mà bọn Trung còn dám công nhiên làm bậy, không kiêng sợ gì, tuy tang vật không quá 10 lạng, nhưng luật quý ở chỗ làm cho long người sợ hãi, nếu nhu nhơ để sống một mạng thì e sau này những kẻ khinh nhờn pháp luật sẽ nhiều ra, không thể giết hết được. Bèn sai chém Trung ở chợ Đông”. (Đại Nam thực lục, sách đã dẫn, Tập VII, tr.114)

Năm 1834 Tuần phủ Trịnh Đường tham ô tới 1.000 quan tiền bị phát giác. Trước kia khi quân Xiêm (Thái Lan) tiến sát tỉnh Hà Tiên, Tuần phủ Hà Tiên Trịnh Đường lấy trộm 1.000 quan tiền công của kho đem xuống thuyền chạy trốn, có nguyên án sát Đặng Văn Nguyên trông thấy. Sau khi tỉnh Hà Tiên thu phục, Trịnh Đường lại tâu tiền ở kho bị giặc lấy mất. Đến khi Tham tán Hồ Văn Khuê phát giác, chỉ đích danh tham tặc và tâu lên, vua Minh Mạng biết chuyện, rất tức giận bèn tuyên dụ: “Trịnh Đường trước đây có lỗi đã được gạt bỏ vết xấu mà lại dung. Để Hà Tiên thất thủ, tội đã kho tha thứ, lại còn dám nhân lúc ấy, lấy cắp tiền công đến 1.000 quan vội bỏ thành trì đất đai mà chạy! Bản tâm của y chính là nhằm lợi dụng lúc có giặc cướp để làm việc gian tham đó, thực đáng ghét. Nay lập tức cách chức, cho xích lại, giao Viện tiếp biện là Trần Chấn xét rõ, tâu lê ”. (Đại Nam thực lục ,sách đã dẫn, Tập XIV, tr.363-364). Sau khi thành án, Trịnh Đường bị xử tội giảo quyết (thắt cổ cho chết ngay).

Những sử liệu trên cho thấy, tệ nạn tham nhũng của công được vua Minh Mạnh trừng trị rất nghiêm khắc, cho dù giá trị kinh tế của tài sản ấy đều tương đối không lớn. Nhưng vấn đề đặt ra ở đây là lương tâm, kỷ cương, phép nước. Xét trên bình diện của pháp luật, sự quan tâm của vua Minh Mạng với vấn nạn này tỏ ra toàn diện và sâu sắc. Minh Mạng dựa vào hệ thống pháp luật để đưa ra những biện pháp trừng phạt, đặc biệt đối với những người phạm tội thuộc hàng quan lại thì lại càng bị trừng trị nghiêm khắc, có khi nghiêm khắc hơn cả mức phạt đã được pháp luật đặt ra, nhằm gìn giữ kỷ cương, làm gương cho dân chúng. Với ý nghĩa ấy, việc luận cổ suy kim trong lĩnh vực phòng chống tham nhũng thời xưa cũng đáng để người đời thời nay suy ngẫm.

 

Minh Hạnh
Các tin khác:
Trang chủLiên hệ
Liên kết Website
Bản quyền Website thuộc về Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Địa chỉ: Tam Toà, 23 Tống Duy Tân - Huế - Việt Nam
Điện thoại: +(84).234.3523237 - 3513322 - 3512751 - Fax: +(84).234.3526083
Email: huedisan@gmail.com
Xin ghi rõ nguồn “Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế” khi sử dụng thông tin từ Website này.