Hình ảnh hoạt động
Sắc phong thần linh Tư liệu quý của làng xã
Cập nhật ngày: 13/12/2013 04:03:15
Không đơn thuần là những tấm “bằng khen” cho những người có công trạng, sắc phong còn phản ánh tín ngưỡng thờ thần của người dân các vùng

Hệ thống thần linh thường bao gồm thần thành hoàng và các phúc thần, tùy theo từng nơi, tùy theo ngành nghề mưu sinh truyền thống, tùy theo đặc điểm tự nhiên của từng vùng, từng làng xã, những phúc thần có vai trò phù hợp sẽ được thờ tự tại các làng xã đó. Các vị thần này đều được phân chia cấp bậc rõ ràng, cao nhất là thượng đẳng thần, rồi đến trung đẳng thần, hạ đẳng thần, các vị thần này đều được dân làng thờ tự theo tín ngưỡng, được triều đình phong kiến công nhận và ban phong sắc.

Những bản sắc phong khi được đưa về thờ tự tại làng xã đều được cất giữ cẩn thận ở nơi tôn nghiêm. Hiện nay, để đề phòng nạn trộm cắp, buôn bán cổ vật nên các làng xã ở Thừa Thiên Huế ngày càng chú trọng hơn đến việc cất giữ, bảo quản các di sản làng xã vì vậy để tiếp cận với những dạng tư liệu này không phải dễ dàng. Theo ông Nguyễn Đình Chẩn, một trong những thành viên của hội đồng làng Dã Lê Thượng (Thủy Phương, Hương Thủy) để đảm bảo cho sắc được an toàn, làng đã đưa sắc về gửi tại chùa Linh Sơn, sắc được bảo quản trong hòm đựng sắc và chìa khóa nơi cất giữ được giao cho một người có uy tín và có chức sắc trong hội đồng làng, chỉ khi nào được sự đồng ý của hội đồng làng, đứng đầu là trưởng làng thì mới được mở ra. Sắc được khai mở trong những dịp tế lễ lớn Xuân kỳ Thu tế trong năm, dân chúng trong làng tổ chức lễ long trọng rước sắc phong để đưa sắc từ nơi cất giữ về đình làng, gọi là lễ thỉnh sắc, sau khi dịp lễ tế hoàn tất, sắc được đưa về nơi cất giữ, gọi là lễ hồi sắc.

Ngoài tín ngưỡng thờ tổ tiên của dân tộc mình, tại mỗi làng xã, địa phương tại Thừa Thiên Huế đều có thờ những vị thần khác nhau. Mỗi làng thờ nhiều nhất có thể lên đến khoảng hàng chục vị phúc thần. Đây là một trong những đặc trưng của tín ngưỡng thờ thần mà gọi chung là thần đạo ở nước ta. Điều đặc biệt ở các làng xã ở Thừa Thiên Huế, ngoại trừ các làng còn giữ được sắc phong thì tên hiệu các vị thần có thể được nhận biết một cách xác thực rõ ràng thì đối với những làng đã được chia tách hoặc mất sắc phong thì tên hiệu các vị thần ấy được ghi lại trong các bản văn tế của làng. Tại làng Thanh Thủy Chánh, khi chúng tôi đến tìm hiểu về sắc phong của làng này, ông Lê Đình Đa, trưởng làng cho biết: “Làng này với làng Thanh Thủy Thượng trước đây vốn là một làng, sau chia làm hai nên các sắc phong chung của làng cũ được lưu giữ tại làng Thanh Thủy Thượng, còn ở làng Thanh Thủy Chánh vẫn duy trì tục lệ tế lễ hàng năm”. Ông Đa cũng cho biết thêm: “Muốn biết trước đây làng cũ thờ những vị thần nào có thể xem trong tập văn tế của làng”. Như vậy, tuy không phải là nơi được cất giữ sắc, tuy nhiên trong tâm thức dân gian các vị thần ấy vẫn tồn tại và gắn bó với đời sống tâm linh của làng xã mình. Thông qua điều này có thể thấy, tục thờ thần đã có nguồn gốc lâu đời và trở thành tín ngưỡng truyền thống dân gian.
Hiện nay, ở Thừa Thiên Huế chỉ còn lại đa số các sắc phong có niên đại từ triều Nguyễn. Trên dòng chữ ghi niên đại cuối cùng của văn bản sắc được đóng dấu triện son đỏ, hình vuông có khắc bốn chữ“Sắc mệnh chi bảo”. Trước thời Gia Long, dòng chữ ghi niên đại thường được ghi bằng chữ Hán đơn nhưng từ thời Minh Mạng trở về sau thường dùng chữ kép để tránh tình trạng thêm bớt nét làm cho sai lệch. Sắc phong được ban nhiều nhất vào những dịp đặc biệt như lễ khánh thọ của vua hoặc thái hậu. Họa tiết thể hiện trên sắc phong chủ yếu là hình tứ linh, long, lân, quy, phụng, riêng mặt trước phổ biến vẫn là motip long vân được nhũ bạc trên nền giấy long đằng với chất liệu giấy dai và mềm, lâu bền, đẹp.
Sắc phong thần linh là một loại hình tư liệu quý của làng xã, gắn liền với lịch sử và đời sống tâm linh của nhân dân. Nhận xét về tục thờ thần cũng như thờ tổ tiên tại Huế, trong một bài viết của mình, nhà nghiên cứu Lê Nguyễn Lưu cho rằng: “nếu gạt bỏ đi phần mê tín dị đoan, nghi lễ rườm rà, thì cái cốt lõi phản ánh những tinh hoa của cuộc sống tâm linh…”. Sắc phong “là những tư liệu quý về phong tục học liên quan đến các làng xã cụ thể, nếu tách khỏi địa phương chúng sẽ trở thành vô nghĩa hay chỉ còn giá trị chất liệu”. Bảo tồn nguồn tư liệu này cũng góp phần bảo tồn dòng chảy văn hóa của làng xã, của vùng đất Thừa Thiên Huế.

 

Theo Thuathien Hue Online
Các tin khác:
Trang chủLiên hệ
Liên kết Website
Bản quyền Website thuộc về Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Địa chỉ: Tam Toà, 23 Tống Duy Tân - Huế - Việt Nam
Điện thoại: +(84).234.3523237 - 3513322 - 3512751 - Fax: +(84).234.3526083
Email: huedisan@gmail.com
Xin ghi rõ nguồn “Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế” khi sử dụng thông tin từ Website này.