Hình ảnh hoạt động
Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Katherine Muller-Marin: “Đừng nghĩ văn hóa chỉ là nơi để thăm viếng, chiêm ngưỡng...”
Cập nhật ngày: 21/05/2014 02:03:02
Dành tình cảm đặc biệt đối với nền văn hóa Việt Nam giàu bản sắc, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Katherine Muller-Marin (ảnh) chia sẻ, với bà, Việt Nam là quê hương thứ hai. Bà cũng đồng thời bày tỏ mối quan tâm và đồng cảm với người dân Việt Nam trong việc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống thời hội nhập. Với kinh nghiệm và bề dày của người làm ngoại giao văn hóa, Katherine Muller - Marin cũng nhận định trong buổi trao đổi với phóng viên Báo Văn Hóa rằng: Đừng nghĩ văn hóa chỉ là nơi để thăm viếng, chiêm ngưỡng…

P.V: Là người có nhiều kinh nghiệm về ngoại giao văn hóa, bà nhận định như thế nào về những tác động từ sức mạnh của văn hóa đến đời sống, đặc biệt tại đất nước Việt Nam của chúng tôi?

- Bà Katherine Muller - Marin: Ở bất cứ thời đại nào thì các giá trịvăn hóa truyền thống đều cóảnh hưởng lớn lao đến mọi khía cạnh của đời sống. Tôi đã sống ở Việt Nam một thời gian đủ để cảm nhận được rằng người dân Việt Nam luôn trân trọng các giá trị văn hóa độc đáo mà họ đang sở hữu. Trong mọi tuyên ngôn và chương trình hành động, người Việt Nam luôn đề cao những giá trị của văn hóa của mình. Đó là điểm tựa tạo nên sự khác biệt và những giá trị riêng có của Việt Nam, góp phần vào sự đa dạng văn hóa toàn cầu. Nét độc đáo của văn hóa ở đâu cũng có thể tạo thành sức hút với bạn bè quốc tế khắp năm châu. Bạn thấy đấy, với các di sản văn hóa độc đáo, được thế giới vinh danh, Việt Nam đã thêm vẻ quyến rũ và trở thành điểm đến lý tưởng đối với khách du lịch trên khắp thế giới.

Chúng ta thường nghĩ rằng văn hóa là một cái gì đó, một nơi nào đó để đến thăm viếng, chiêm ngưỡng nhưng thực tế, văn hóa còn đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế. Du khách quốc tế đến Việt Nam thường đến với các địa danh nổi tiếng như Vịnh Hạ Long, Hội An, Huế, Phong Nha- Kẻ Bàng... và đương nhiên, những di sản văn hóa này đồng thời đóng góp cho nền kinh tế.

Chúng ta thường nghĩ rằng văn hóa làmột cái gì đó, một nơi nào đó để đến thăm viếng, chiêm ngưỡng nhưng thực tế, văn hóa còn đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế. Du khách quốc tế đến Việt Nam thường đến với các địa danh nổi tiếng như Vịnh Hạ Long, Hội An, Huế, Phong Nha- Kẻ Bàng... và đương nhiên, những di sản văn hóa này đồng thời đóng góp cho nền kinh tế địa phương với doanh thu từ phát triển du lịch vàcác sản phẩm văn hóa đặc thù.

Thường xuất hiện tại các sự kiện trong bộ áo dài, yêu thích ẩm thực và những sinh hoạt truyền thống của người Việt..., Việt Nam với bà đã trở thành quê hương thứ hai?

- Tôi đến từ Costa Rica, nửa kia của Trái đất, song có lẽ chung đường xích đạo nên đất nước của tôi có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam như khí hậu, thức ăn, đặc biệt là sự tôn trọng với những giá trị văn hóa gia đình truyền thống . Ở Việt Nam, các lễ hội truyền thống, các giá trị văn hóa lâu đời của các bạn luôn đem lại lòng yêu mến trong tôi, giúp tôi cảm thấy như đang sống trong nền văn hóa của chính quê hương mình.

Không phải ngẫu nhiên mà người dân Việt Nam lại gọi bà là “bà Tây di sản”. Tham gia tích cực để góp phần vinh danh những di sản văn hóa Việt Nam ở tầm quốc tế, có nhiều hoạt động tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam, bà muốn khuyên chúng tôi điều gì trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong giai đoạn hiện nay, với nhiều cơ hội nhưng cũng đầy thách thức?

- Trước tiên chúng ta phải có trách nhiệm giữ gìn sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển. Mặt khác, cần tôn trọng kiến thức, kinh nghiệm của người dân địa phương, chủ thể gần gũi nhất của các giá trị văn hóa. Ví dụ, ở những nơi có các di sản văn hóa cần được bảo vệ, người dân địa phương có những phong tục, phương thức canh tác, nuôi trồng, thu hái riêng biệt mà chúng tôi gọi là luật tục. Điều này cực kỳ quan trọng đối với việc bảo vệ và phát triển di sản văn hóa trong thời đại ngày nay.

Tôi nhận thấy sự lo ngại của Việt Nam khi bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa trong giai đoạn nhiều thách thức hiện nay. Ở nhiều địa phương, nơi có các di sản văn hóa được vinh danh, người dân địa phương thường chú trọng phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng đường sá, khách sạn.... Ở đây cần lưu ý tạo sự hài hòa sao cho quá trình phát triển không làm phai mờ giá trị quý giá của những di sản.

Như ở Phong Nha - Kẻ Bàng, việc khai thác các lợi thế từ hệ thống hang động thiên nhiên là vấn đề được chính quyền địa phương quan tâm nhằm đưa ra những chính sách quản lý tốt nhất. Tôi cho rằng, để những di sản văn hóa tồn tại bền vững và phát huy được các giá trị thì nhất thiết phải có kế hoạch quản lý cụ thể và dài hạn. Đối với các di sản văn hóa phi vật thể như Nhã nhạc, hát Xoan Phú Thọ, Quan họ, Ca trù..., vai trò của các nghệ nhân duy trì các giá trị di sản vô cùng quan trọng. Họ sẽ truyền nghề và kinh nghiệm của mình cho thế hệ tiếp theo.

Có một thực tế là người dân Việt Nam ở một số nơi, trong một số trường hợp chưa phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa, thậm chí còn thiếu sự tôn trọng đối với các “tài sản” vô giá của chính mình. Theo bà, vì sao lại có thực trạng này và phải làm như thế nào để thay đổi?

Trong kỷ nguyên mà truyền thông luôn hiện hữu và chi phối, con người càng dễ dàng tiếp cận các giá trị của văn hóa toàn cầu, song cũng từ đó mang đến những thách thức không nhỏ. Nếu không biết cách làm chủ chính mình, rất có thể đến một lúc nào đó chúng ta sẽ phải lấy làm tiếc vì đánh mất các giá trị không dễ gì có được.

- Đó là thách thức không chỉ đối với đất nước của các bạn mà của bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Ở lĩnh vực di sản, đúng ra người dân địa phương mới là đối tượng hưởng lợi từ các di sản văn hóa, nhưng thực tế vẫn xảy ra chuyện khi có một di sản văn hóa nào đó được thế giới vinh danh thì người dân địa phương lại phải chuyển đến một nơi ở khác, và họ không được hưởng lợi nữa.

Trong khi đó, những người ở nơi khác đến “thế chỗ” cóthể chỉ để khai thác lợi nhuận từ các di sản văn hóa và họ không hề quan tâm đến việc bảo tồn, phát huy các giá trị của di sản. Điều chúng ta cần làm là để những người dân địa phương ở lại, họ là những người có kinh nghiệm, tâm huyết và yêu mến di sản. Mặt khác, chính quyền địa phương cũng cần được đảm bảo quyền tham gia đưa ra những quyết định liên quan đến bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa của mình.

Vấn đề giáo dục cũng rất quan trọng đối với việc bảo tồn di sản. Thời gian qua UNESCO đã phối hợp với Bộ VHTTDL và Bộ GD&ĐT để đưa vào chương trình giảng dạy trong trường phổ thông và ở các CLB nhiều di sản như Nhã nhạc, Hát xoan, Ca trù... Đối với các biểu hiện lệch lạc thì giáo dục càng là biện pháp quan trọng, để qua đó mỗi người dân và đặc biệt là các bạn trẻ hiểu, tôn trọng và phát huy cao nhất các giá trị di sản văn hóa của mình.

Văn hóa truyền thống Việt Nam cũng đang đứng trước nhiều nguy cơ của toàn cầu hóa, với nhiều luồng văn hóa nước ngoài đang tràn vào, với sự lấn át của các phương tiện truyền thông giải trí hiện đại. Bà suy nghĩ gì trước thực tế này?

- Đối tượng chúng ta cần quan tâm ở đây là thế hệ trẻ, họ luôn cần thích ứng và học những điều mới lạ trong kỷ nguyên của công nghệ hiện đại. Tuy nhiên cũng chính họ là các đối tượng quan trọng trong bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Vì thế, giới trẻ cần được nâng cao nhận thức để hòa nhập tốt hơn nữa với thế giới xung quanh, làm phong phú thêm cuộc sống bên ngoài học đường. Trên thực tế, những lợi thế của giải trí hiện đại, của truyền thông đa phương tiện cũng đã được sử dụng để giáo dục giới trẻ như YouTube, Facebook, Chat forums…

Bảo tồn các giá trị văn hóa độc đáo không mâu thuẫn với sự phát triển của các phương tiện truyền thông, giải trí hiện đại. Trong kỷ nguyên mà truyền thông luôn hiện hữu và chi phối, con người càng dễ dàng tiếp cận các giá trị của văn hóa toàn cầu, song cũng từ đó mang đến những thách thức không nhỏ. Nếu không biết cách làm chủ chính mình, rất có thể đến một lúc nào đó chúng ta sẽ phải lấy làm tiếc vì đánh mất các giá trị không dễ gì có được.

Tôi cũng muốn nhấn mạnh, càng hội nhập sâu rộng thì càng phải tôn trọng các giá trị truyền thống. Giữ gìn bản sắc của quốc gia chính là cách hiệu quả để kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Đặc biệt làvới thế hệ trẻ, họ cần được giáo dục để họ hiểu rõ vai trò của văn hóa trong đời sống, luôn yêu Tổ quốc và tự hào về truyền thống hàng ngàn năm của dân tộc.

Xin trân trọng cảm ơn bà!  

Theo Văn hóa Online
Các tin khác:
Trang chủLiên hệ
Liên kết Website
Bản quyền Website thuộc về Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Địa chỉ: Tam Toà, 23 Tống Duy Tân - Huế - Việt Nam
Điện thoại: +(84).234.3523237 - 3513322 - 3512751 - Fax: +(84).234.3526083
Email: huedisan@gmail.com
Xin ghi rõ nguồn “Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế” khi sử dụng thông tin từ Website này.