Hình ảnh hoạt động
Văn Miếu Huế và câu chuyện ký ức đang kể
Cập nhật ngày: 20/04/2010 03:30:53
Đầu tháng 3-2010, 82 tấm bia tiến sĩ-những trang sử bằng đá tại Văn Miếu Hà Nội được công nhận là Di sản tư liệu thế giới thuộc chương trình “Ký ức thế giới” của UNESCO. Thật vui vì đây là Di sản tư liệu thế giới thứ 2 của nước nhà sau mộc bản triều Nguyễn. Nhưng lại chạnh lòng, 32 tấm bia tiến sĩ tại Văn Miếu Huế chưa được vinh danh như thế.
Bia Tiến sĩ tại Văn Miếu Huế. Ảnh: Internet

 

Chúng tôi đến thăm Văn Miếu vào một sáng cuối tuần khá đẹp. Cả khu di tích như còn rất êm đềm trong khói sương bảng lảng từ dòng Hương. Lại vương vấn hồn xưa người cũ còn lẩn khuất đâu đó trong những sợi khói trầm hương mỏng tang được người khách vừa dời đi, thắp ấm bên các cụ rùa và trong các nhà bia. Chúng tôi tìm đến gian phòng của tổ bảo vệ bên cạnh để lân la về lượng khách hàng ngày, nhưng đành thôi vì cửa im ỉm đóng. Văn Miếu vắng và buồn. Có lẽ, niềm an ủi lớn nhất cho những ai đến đây, là dòng Hương luôn dịu dàng với những con đò không ồn ào và dọc dãy nhà bia, nơi các cụ rùa cõng bia lặng lẽ, rặng cây, lối gạch được chăm chút khá sạch sẽ. Đáng tiếc, một số tấm bia ở đây hiện đã bị mòn một phần, hoặc gần hết. Nhiều chữ, câu bị mờ; hoặc chữ còn, chữ mất.

Văn Miếu Huế, nơi chúng tôi đang đứng là khu Văn Miếu thứ 3 được xây dựng trên đất Cố đô kể từ thời các chúa Nguyễn. Trước đó, Văn Miếu từng được xây dựng tại làng Triều Sơn, rồi dời đến xã Long Hồ. Năm 1808, vua Gia Long lại chọn khu đất cao ráo, vị trí Văn Miếu ngày nay, để dựng mới. Từ đây, Văn Miếu Huế đã được nhiều đời vua về sau tu sửa, làm mới một số đồ thờ và tôn tạo thêm các công trình kiến trúc phụ. Văn Miếu Huế tọa lạc trên một gò đất cao hơn hẳn so với mặt đường nên rất thoáng khi nhìn ra xung quanh. Trước mặt Văn Miếu là dòng Hương trong xanh êm đềm, rồi làng mạc, đồi núi nối nhau lan ra xa đến dãy Trường Sơn xanh biếc. Tuy nhiên, trải qua bao biến thiên lịch sử, Văn Miếu bị tàn phá nặng nề. Những năm gần đây, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô (BTDTCĐ) Huế đã có nhiều nổ lực để bảo tồn di tích này. Những tấm bia đã được dựng lại ngay ngắn và làm nhà bia che chắn. Văn Miếu không còn nét hoang tàn đổ nát như trước.

So với thời Lê, việc thi cử dưới thời Nguyễn có những giai đoạn bị đình trệ nên bia tiến sĩ ở Văn Miếu Huế không liên tục trong suốt thời gian tồn tại của vương triều này. Đây là điểm khác đầu tiên khi đứng từ bia tiến sĩ ở Văn Miếu Huế “nhìn ra” Văn Miếu Hà Nội. Nội dung trên bia tiến sĩ ở Huế cũng vắn tắt hơn. Thường chỉ ghi năm tháng, họ tên, quê quán những người đỗ chánh bảng và năm dựng bia. Hơn nữa, mỗi khoa thi ở Văn Miếu Hà Nội có một tên riêng. Trong khi ở Huế lại có hiện tượng dựng bia chung cho cả khoa thi thuộc hai đời vua khác nhau... Nhưng xét về giá trị, thì 32 tấm bia tiến sĩ ở Văn Miếu Huế cũng không thua kém khi nói đó là những tư liệu lịch sử và văn hóa có giá trị trong việc nghiên cứu nghệ thuật điêu khắc, trang trí, chế độ khoa cử... thời Nguyễn. Về mặt lịch sử, những tài liệu có ghi chép trên bia có thể dùng để tìm hiểu sự thật của quá khứ, kiểm chứng và đính chính lại một số sự kiện được ghi chép trong sách vở. Góc độ khác, chúng còn có tác dụng giáo dục truyền thống hiếu học. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, ông cha ta vốn có truyền thống khuyến khích người hiếu học, ưa chuộng kẻ có văn tài và coi trọng chất xám. Tất cả đều là chứng tích hùng hồn nhất về truyền thống tốt đẹp đó.

 

Tại sao Văn Miếu Huế đã không được vinh danh cùng Văn Miếu Hà Nội trong dịp này? Thực ra, ý tưởng đề nghị UNESCO công nhận các di sản tư liệ của Việt Nam nói chung và di sản văn hóa Huế nói riêng đối với Văn Miếu Huế đã được khởi đầu từ Trung tâm BTDTCĐ Huế. Chỉ tiếc, chúng ta đã không thực hiện đầu tiên và không đeo đuổi đến cùng. Trao đổi với chúng tôi, ông Phùng Phu, Giám đốc Trung tâm BTDTCĐ Huế, cho biết: “Hồ sơ Bia đá các khoa thi Tiến sĩ tại Văn Miếu Hà Nội đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giới. Nếu chúng ta đề nghị UNESCO công nhận thêm các bia ở Văn Miếu Huế thì họ sẽ công nhận tiếp nối và bổ sung vào danh mục di sản. Sắp tới, theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao – Du lịch và Ủy ban Ký ức thế giới của UNESCO, chúng tôi sẽ tiến hành lập hồ sơ để Văn Miếu Huế được công nhận tiếp nối vào danh mục di sản này”.

Theo báo TTH số 533
Các tin khác:
Trang chủLiên hệ
Liên kết Website
Bản quyền Website thuộc về Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Địa chỉ: Tam Toà, 23 Tống Duy Tân - Huế - Việt Nam
Điện thoại: +(84).234.3523237 - 3513322 - 3512751 - Fax: +(84).234.3526083
Email: huedisan@gmail.com
Xin ghi rõ nguồn “Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế” khi sử dụng thông tin từ Website này.